Alle berichten van Marianne Zwagerman

Marktverstoring Publieke Omroep vraagt radicale oplossing

Hoog tijd dat de politiek oog heeft voor de grote marktverstoring door de Publieke Omroep in Nederland.

Het is een misvatting te denken dat dit wordt opgelost door de radio en TV zenders reclamevrij te maken. Consumenten vinden reclames irritant en zullen zich eerder afkeren van de commerciële zenders die wel een gezond exploitatiemodel moeten nastreven. Voorwaarde is wel dat de STER gezonde, marktconforme tarieven hanteert. Daarvoor ontbreekt nu de noodzaak omdat er geen rechtstreeks verband is tussen de STER omzet en de exploitatie door de Publieke Omroep.

Een veel groter probleem is de vrijheid die de Publiek Omroep heeft om zonder beperking te experimenteren op internet en andere digitale platformen. Experimenteren is goed. Vooropgesteld dat het geleerde wordt gedeeld met de rest van Nederland, zodat commerciële partijen hiermee ook hun voordeel kunnen doen.

Kwalijk en schadelijk is dat de Publieke Omroep zich ook met haar digitale activiteiten nadrukkelijk opstelt als commerciële marktpartij via de STER. En daarmee profiteert ze bovenmatig van haar first mover effect, wat in een versplinterde digitale omgeving goud waard is. Winner takes all markten noemen we dit wel. Waarom zit de Publieke Omroep in Stir en is een top 3 of nummer 1 positie in Stir een doel. Stir wordt door mediaplanners gebruikt om reclamegelden op internet te verdelen. Hier verstoort de Publieke Omroep nadrukkelijk de markt en beperkt zij de kansen van commerciële marktpartijen die pas actief kunnen worden als er zicht is op een gezonde exploitatie.

NOS hoofdredacteur Hans Laroes probeert de kritiek van dagbladuitgevers weg te nemen met het argument dat de NOS content beschikbaar stelt. Natuurlijk moet de NOS dit doen. De content is met belasting geld gefinancierd en dus van ons allemaal. Maar volgens mijn laatste kennis wordt de content alleen embedded aangeboden, en tellen de views mee in Stir waardoor de marktpositie van de P.O. nog dominanter wordt. Bovendien zijn er allerlei journalistieke restricties. De content wordt kant en klaar aangeboden en mag niet worden hergebruikt door de redacties om er een eigen smaak aan te geven. En dat is nu juist het probleem. De niet pluriforme Publieke Omroep drukt nog nadrukkelijker een stempel op de nieuwsvoorziening in Nederland.

De echte oplossing is radicaler. En omgekeerd. We hebben in Nederland (nu nog) een pluriforme nieuwsvoorziening dankzij krantenredacties. Hoe behoud je dat en maak je dat audiovisueel? Daar zit de out of the box oplossing waar de politiek, de P.O. en de dagbladuitgevers over na moeten denken. PowNed en WNL zijn stapjes in de goede richting. Ik richtte destijds het Telegraaf Productiehuis op om video te maken vanuit een krantenredactie. De redactie van de Telegraaf (maar dat geldt ook voor andere krantenredacties) is een schatkamer van kennis en contacten. Met nieuwsmakers die een hele eigen kijk op de samenleving hebben. Het is zonde om deze kennis alleen te gebruiken om tekst en plaatjes te produceren, zoals ik dat altijd noemde. Met vallen en opstaan leerden we TV maken en inmiddels produceert het Telegraaf Productiehuis (dat nu een andere naam heeft) dagelijks content voor WNL. In plaats van het toejuichen van deze ontwikkeling, en het tot voorbeeld stellen, doet het Commissariaat voor de Media onderzoek. Naar dienstbaarheid aan winst voor derden. Alsof IDTV, Endemol, Eyeworks en al die andere productiehuizen geen winst maken op producties voor de publieke omroep.

De oplossing is wat mij betreft eenvoudig:
• Maak de Publieke Omroep bewuster van het nut van een gezonde exploitatie, wat moet leiden tot marktconforme Ster tarieven;
• Voorkom een dominante marktpositie van de Publieke Omroep op digitale platformen en voorkom dat de P.O. daar toetredingsbarrières opwerpt;
• Stimuleer bestaande pluriforme redacties in hun audiovisuele ontwikkeling en maak de toegang tot de publieke uitzendplatformen eenvoudig.

Dat laatste punt vereist trouwens een enorme cultuuromslag bij zowel de Publieke Omroep als de dagbladuitgevers. Ik zeg niet dat het makkelijk is. Ik zeg wel dat het kan. QED. En dat het moet.

Marianne Zwagerman
Voormalig directeur digitale media bij de Telegraaf Media Groep
Mede-oprichter omroep PowNed